Śniadanie dla mózgu - o higienie psychicznej i dobrostanie

Zachowania ludzi w kwestii dbałości o siebie są różne, w tym te z nich, które wiążą się ze zdrowiem psychicznym i dobrostanem. Od jakiegoś już czasu, popularne zaczęło być wśród ludzi regularne bieganie, chodzenie na fitness czy na siłownię. Zdrowe posiłki, popularna owsianka czy podobne produkty, także stały się częścią tego „nowo” obserwowanego stylu życia. Także sylwetka i korzystanie z porad trenerów personalnych. Poprzez programy telewizyjne, czy social media, zaczęto propagować nowy styl funkcjonowania, mówić o tym, „co warto jeść, a czego lepiej unikać”. Ludzie zaczęli żywo interesować się, co kupują, albo zamawiają w restauracjach, koncentrować na składnikach posiłków i ich wartościach odżywczych. Oczywiście, nierzadko występowały i sytuacje, które błędnie wprowadzały ludzi w przekonania, „co jest zdrowe, a co nie”… Przykładami są różnego rodzaju „diety cud” czy reklamowanie zakupu produktów, rzekomo zdrowych.

DOBROSTAN PSYCHICZNY I PSYCHOLOGIA POZYTYWNA

Psychologia pozytywna zwraca uwagę na potrzebę dbałości o nasze emocje i samopoczucie; dobrostan wymaga świadomości i czasu na jego budowanie. Mózg potrzebuje pokarmu, tj. dostarczania mu pozytywnych emocji, z których będzie czerpać „na teraz i na przyszłość’. Bowiem ludzki organizm działa tak, że przykre emocje zalegają w nas dłużej i gorzej sobie z nimi radzimy, a tymi o znaku dodatnim cieszymy się krótkotrwale. Budowanie odporności psychicznej jest naszym regularnym zadaniem, w innym wypadku, sami wystawiamy się na to, że trudne sytuacje i emocje będą próbowały nas przytłaczać. Praktykowanie pozytywnego myślenia, tzw. ‘zdrowy optymizm’ w czasach wielu kryzysów, wydaje się być niezwykle cenną umiejętnością. Zawsze możemy chcieć widzieć ‘szklankę do połowy pełną bądź pustą”. Wiele zależy od naszego sposobu myślenia i nastawienia. 

WAŻNA ROLA SNU 

Żyjemy w czasach mocno dynamicznych, w których wiele się dzieje. Cywilizacja XXI wieku przyniosła ze sobą wzrost tempa życia i łączenie wielości różnorodnych zadań i ról w jednym czasie. Stres stał się jedną z głównych przyczyn występujących chorób i zaburzeń, a jedną z głównych chorób cywilizacyjnych jest depresja. Umiejętność opanowywania stresu w codziennych sytuacjach wydaje się kluczowa. Umiejętność dzielenia zadań na etapy, jak i utrzymania zdrowej równowagi (work-life balance) w codziennej gonitwie, to kolejna z nich. Nikt nie zatrzyma nas w pośpiechu, jeśli sami nie będziemy potrafić go zastopować. Bardzo łatwo wypalić się zawodowo czy popaść w konflikty. Umiejętne zarządzanie czasem i stresem będzie sprzyjać dobrostanowi oraz pozwalać go nam utrzymać. Priorytetyzowanie zadań jest niezbędne dla zdrowego funkcjonowania. Doba ma zaledwie 24 h, więc nie będziemy w stanie pomieścić więcej zadań niż czas nam na to pozwoli, a walcząc z własnym organizmem, odezwie się on prędzej czy później i upomni o swoje. Współczesne badania naukowe podkreślają dużą rolę snu, w którym pozwalamy naszemu mózgowi odpocząć i zregenerować się. Jest to niezbędne do efektywnego i zdrowego funkcjonowania człowieka. 

XXI wiek charakteryzuje się wzrostem zapotrzebowania na rozwój i kompetencyjność ludzi. Niestety, czasami przekłada się to na zbyt dużą mnogość zadań, które mogą nawet i być bezcelowe. „Dużo” nie oznacza „trafnie i dobrze” oraz „we właściwym kierunku”. Wybierajmy zatem te zadania, które oceniamy jako zasadne i warte wysiłku, zwłaszcza jeśli mamy na ich wybór osobisty wpływ. 

CZŁOWIEK I JEGO ZASOBY

Świat ciągle aspiruje i myśli o tym, „co nowego zrobić”, postuluje za zmianami i rozwojem. Samonapędza się. Umiejętność zatrzymywania się i robienia zdrowych przerw, będzie niezbędna. Człowiek nie jest maszyną, a świat, który tego nie zauważa zmierza w niewłaściwym kierunku. "Wewnętrzny spokój" można wypracować samemu i ustawić pewne ramy zdrowego funkcjonowania dla siebie w świecie.

Dużym wsparciem mogą być dla nas ludzie. Umiejętność poszukiwania i korzystania ze wsparcia społecznego również może być cennym zasobem. Ważne tutaj będzie jednak dopasowanie "dawca – biorca". Nie od dziś w nauce wiadomo, że to nie przypadek rządzi efektywnością jego udzielania. Zgodność i chęć otrzymania wsparcia od danej osoby będzie kluczowa; nie od każdego bowiem będziemy chcieli je przyjąć.

PRAKTYKOWANIE WDZIĘCZNOŚCI 

Praktykowanie wdzięczności wciąż nie jest nazbyt popularną formą cieszenia się życiem. Wdzięczność możemy wyrażać w zaciszu domowym, sami wobec siebie, i niekoniecznie spisując cokolwiek. Wystarczy w ciszy z własnymi myślami zastanowić się, czym tu i teraz mogę się cieszyć. A takich rzeczy zazwyczaj jest multum. Począwszy od zdrowia, sprawności ciała, czy słońca widocznego za oknem. Do tego nie potrzeba ani pieniędzy, ani zakupów czy żadnych pochwał od nikogo z zewnątrz.

SAMONAGRADZANIE SIĘ

Pomimo, że polska kultura już spory czas temu została określona „kulturą narzekania”, tj. według 95% badanych, mieszkańców Polski cechuje niemal powszechna skłonność do narzekania i o wiele ważniejsze jest dla nas to, co złe, niż to, co dobre" (Wojciszke 2004), jak i powszechne są u nas w społeczeństwie tendencje rywalizacyjne ("Gra o sumie zerowej", Wojciszke, Baryła, 2006), każdy z nas jest indywidualną jednostką, której zadaniem jest zadbanie o siebie. Warto stosować autoafirmację, polegającą na wyrażaniu/podkreślaniu swoich pozytywnych cech, mocnych stron. Pozwala nam ona zachować dobre samopoczucie i spójność wewnętrzną. Trzeba pamiętać, że nie ma nic wspólnego z egocentryzmem czy "przechwalaniem się".

Umiejętność docenienia siebie jest ważna. To, że w społeczeństwie może pokutować pokoleniowa tendencja do umniejszania swoim zasługom (kiedyś ludzie nie znali terminów, jak wyżej, i nie byli uczeni nazywania wprost swoich, np. mocnych stron), nie oznacza, że mamy wyrzekać się siebie. Wraz z rozwojem nauk psychologicznych, społeczne uczenie się i wyrażanie nowo akceptowanych oraz prawidłowych wzorców zachowań jest jak najbardziej pożądane.